Lehistan Stories · Odcinek 4

Prezenty dla króla

Stambuł i Kraków, od około 1520 do 1548 roku: Hürrem Sułtan, Roksolana, pisze do nowego polskiego króla jak przyjaciółka i wysyła mu dary.

1520–1548 · 82 s

    Poprzedni: Zaproszenie od sułtanaNastępny: Wojciech Bobowski, czyli Ali Ufki · Wkrótce

    Opowieść

    Około 1520 roku do pałacu sułtana w Stambule trafiła młoda branka.

    Według tradycji pochodziła z Rusi, należącej wtedy do Królestwa Polskiego.

    Europa nazwała ją Roksolaną. Turcy nazwali ją Hürrem, czyli „radosna”.

    Sułtan Sulejman zakochał się i wbrew zwyczajom dworu ją poślubił.

    W 1548 roku zmarł król Zygmunt Stary, a tron objął jego syn, Zygmunt August.

    Hürrem napisała do nowego króla z gratulacjami i wysłała zaufanego człowieka, Hasana Agę.

    Król odpisał przyjaźnie.

    W odpowiedzi przekazała słowa sułtana: ze starym królem byli jak bracia, z tym – jak ojciec i syn.

    Aby list nie przyszedł z pustymi rękami, wysłała dary: koszule i spodnie z pasami, sześć chusteczek i ręcznik.

    Niegodne króla, pisała, lecz następnym razem każe coś przygotować specjalnie.

    Jej listy wciąż są przechowywane w archiwum w Warszawie.

    Branka z kresów Polski, która pisała do polskiego króla jak przyjaciółka.

    Co jest udokumentowane, a co opowiadane

    Listy Hürrem do Zygmunta Augusta są udokumentowane: oryginały przechowuje Archiwum Główne Akt Dawnych (AGAD) w Warszawie, a N. R. Uçtum opublikował je w „Belleten” w 1980 roku. Gratulacje, Hasan Aga, słowa sułtana o braciach oraz o ojcu i synu, lista darów i przeprosiny za nie pochodzą z tych listów, w naszym omówieniu. To, że pochodziła z Rusi, należącej wtedy do Królestwa Polskiego, jest powszechnie przyjętą wersją, lecz opiera się na późniejszych i literackich źródłach, dlatego film mówi „według tradycji”. Film nie podaje daty listów: data 1 kwietnia 1548 roku, spotykana w niektórych popularnych opracowaniach, to dzień śmierci Zygmunta Starego, nie może więc być datą odpowiedzi na list jego syna. Do króla pisała też, z podobnymi darami, jej córka Mihrimah Sułtan.

    Źródła

    • N. R. Uçtum, the letters of Hürrem and Mihrimah Sultan to King Sigismund II Augustus, Belleten 44 (1980), from the originals in AGAD
    • Archiwum Główne Akt Dawnych (AGAD), Warsaw: Turkish documents
    • Wikipedia, Hürrem Sultan
    • Marzanna Pomorska, Maciej Kwaśniewski, Za co Polacy kochają Turcję / Polonyalılar Türkiye'yi neden sever (2023)

    Źródła i prawa

    Opowieści korzystają z książki Za co Polacy kochają Turcję / Polonyalılar Türkiye'yi neden sever Marzanny Pomorskiej i Macieja Kwaśniewskiego (2023). Książka jest dziełem jej autorów: opowiadamy własnymi słowami, każdy fakt sprawdzamy niezależnie i nie powielamy jej tekstu ani stron.

    Historyczne obrazy są w domenie publicznej. Przy każdym podajemy autora, kolekcję i źródło.

    Obrazy archiwalne

    • Istanbul, Matrakçı Nasuh, c. 1537 (domena publiczna)
    • Roxelana, Follower of Titian, 16th century (domena publiczna)
    • Suleiman the Magnificent, Workshop of Titian, c. 1538–40 (domena publiczna)
    • Cracovia, Nuremberg Chronicle (colour added), Hartmann Schedel, 1493 (domena publiczna)
    • Sigismund II Augustus, Lucas Cranach the Younger, c. 1553 (domena publiczna)
    • Letter of Hürrem Sultan to Sigismund II Augustus, AGAD, Warsaw (domena publiczna)
    • Napkin or hand towel, Ottoman, 18th century, Metropolitan Museum of Art (domena publiczna)

    Sceny oznaczone „Illustration” są wygenerowane przez sztuczną inteligencję i nie przedstawiają prawdziwych osób. Lektor i muzyka powstały przy użyciu narzędzi AI.

    Filmy i teksty © TURKPOL, udostępniane na licencji Creative Commons BY-NC 4.0: możesz je udostępniać i przetwarzać w celach niekomercyjnych, podając „TURKPOL, Lehistan Stories” i link do tej strony.

    Licencja: CC BY-NC 4.0 · W sprawie innego wykorzystania napisz na info@turkpol.org.pl.