Lehistan Stories · 2. bölüm
Kulczycki ve kahve
Viyana, 1683: kayıtlar ne diyor, kahve efsanesi nerede başlıyor.
1683–1885 · 86 sn
Hikâye
Viyana, 1683 yazı. Devasa bir Osmanlı ordusu şehri kuşatmış durumda.
Surların içinde Jerzy Franciszek Kulczycki var: Türkçe bilen, Lehistan-Litvanya Birliği'nden bir tercüman.
Ağustosta Türk kıyafetleriyle şehirden gizlice çıkar, Osmanlı ordugâhını geçer ve Lorraine Dükü Charles'ın yardım ordusuna ulaşır.
Yardımın geleceği sözüyle geri döner. Viyana direnir.
12 Eylül'de Kral III. Jan Sobieski yardım ordusunun başında gelir ve kuşatma kırılır.
Ardından her Viyana kahvehanesinin anlattığı hikâye gelir: Osmanlı ordugâhında kalan, yalnızca Kulczycki'nin kahve olduğunu anladığı tuhaf çekirdek çuvalları.
Bir kahvehane açar ve Viyana'ya kahveyi sütlü ve şekerli içmeyi öğretir.
Tarihçilere göre bunların çoğu bir yüzyıl sonra yazıldı. Viyana'nın ilk ruhsatlı kahvehanesini 1685'te Johannes Diodato açtı.
Ama Viyana kahramanını seçti. Kahveciler Kulczycki'yi kendilerine pir edindi, 1885'te de adını taşıyan sokağa heykeli dikildi.
Lehçede kahveye bugün de “kawa” denir; kelime Türkçe “kahve”den gelir.
Belgelenen ve anlatılan
Habercilik görevi belgelidir: Ağustos 1683'te Kulczycki kuşatılmış Viyana'dan Türk kıyafetleriyle çıkmış ve yardım ordusunun geldiği haberiyle dönmüştür. Kahve hikâyesi ise bir efsanedir: geride kalan çekirdek çuvalları, kahvehanesi, süt ve şeker yaklaşık bir yüzyıl sonra yazıya geçirildi; Viyana'nın ilk ruhsatlı kahvehanesini 1685'te Johannes Diodato açtı.
Kaynaklar
- Wilanów Palace Museum, Jerzy Franciszek Kulczycki
- Wikipedia, Jerzy Franciszek Kulczycki
- TURKPOL, Words that travelled
- Marzanna Pomorska, Maciej Kwaśniewski, Za co Polacy kochają Turcję / Polonyalılar Türkiye'yi neden sever (2023)
Künye ve haklar
Hikâyeler, Marzanna Pomorska ile Maciej Kwaśniewski'nin Za co Polacy kochają Turcję / Polonyalılar Türkiye'yi neden sever (2023) kitabından yararlanır. Kitap yazarlarının eseridir: hikâyeleri kendi sözlerimizle anlatıyor, her bilgiyi bağımsız olarak doğruluyor ve kitabın metnini ya da sayfalarını kullanmıyoruz.
Tarihî tablolar kamu malıdır. Her biri ressamı, koleksiyonu ve kaynağıyla birlikte anılır.
Arşiv görselleri
- View of Vienna during the siege of 1683, Folbert van Alten-Allen (kamu malı)
- Jerzy Franciszek Kulczycki, Anonymous, late 17th century (kamu malı)
- Charles V, Duke of Lorraine, Unidentified painter, 1680 (kamu malı)
- The siege of Vienna by the Turks in 1683, Romeyn de Hooghe, 1683 (kamu malı)
- Sobieski at Vienna, Jan Matejko, 1883 (kamu malı)
- Georg Franz Kolschitzky, Anonymous plate, after 1683 (kamu malı)
"Illustration" olarak işaretlenen sahneler yapay zekâ ile üretilmiştir ve gerçek kişileri göstermez. Seslendirme ve müzik yapay zekâ araçlarıyla hazırlanmıştır.
Filmler ve metinler © TURKPOL'dür ve Creative Commons BY-NC 4.0 lisansıyla paylaşılır: "TURKPOL, Lehistan Stories" adını ve bu sayfanın bağlantısını vererek ticari olmayan amaçlarla paylaşabilir ve uyarlayabilirsiniz.
Lisans: CC BY-NC 4.0 · Başka kullanımlar için info@turkpol.org.pl adresine yazın.